على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3681
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
يا سينه را مقابل قبله كرده ايستاد و يا دستها را مقابل پيش سينه بلند كرده ايستاد . نحر ( nehr ) ا . ع . زيرك و ماهر دانا و آزمودهكار متقن تيز خاطر بصير در هر كار . نحراء ( nohar ' ) ع . ج . نحير . نحرة ( nahrat ) ا . ع . لقيته صحرة نحرة : اى عيانا : يعنى به چشم ديدم آن را . نحرى ( nahr ) ع . ج . نحير . نحرير ( nehrir ) ا . ع . زيرك و ماهر دانا و آزمودهكار متقن و بصير در هر كار . نحرير ( nehrir ) ص . پ . مأخوذ از تازى - دانشمند و زيرك . نحز ( nahz ) م . ع . نحزه نحزا ( از باب فتح ) : دور كرد آن را . و سپوخت و درخست بدست و پاى و به چوب . و كوفت آن را در هاون . و مشت بر سينه آن زد . نحز ( nahez ) ص . ع . بعير نحز : شتر سرفنده . نحزة ( nahezat ) ص . ع . ناقة نحزة : شتر سرفنده . نحس ( nahs ) ا - ص . ع . بد اختر و نافرجام . ج : نحوس . و قوله تعالى : فِي يَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ ، قرئ على الصفة و الاضافة . و نيز نحس : باد سرد دبور . و اختر بد . و كار تاريك و امر مظلم . و گرد و غبارى كه در پيرامون آسمان برآمده باشد . و ستاره زحل و مريخ . و تيز نحس : نامباركى و شآمت . ج : مناحس ، بر غير قياس مانند محاسن در جمع حسن . نحس ( nahs ) م . ع . نحسه نحسا ( از باب فتح ) : ستم كرد بر وى . و نحست الابل فلانا : سركشى نمودند شتران مر فلان را و به زحمت انداختند وى را . و نحس نحسا و نحوسة ( از باب سمع و كرم ) : بد اختر گرديد . نحس ( nahs ) ص . پ . مأخوذ از تازى - بد اختر و نافرجام و شوم و نامبارك و مرخشه . نحس ( nahas ) م . ع . نحس نحسا ( از باب سمع ) : بد اختر گرديد . نحس ( nahes ) ص . ع . بد اختر . نحس ( nahos ) ا . ع . سه شب كه پس از درع آيد و آن شب نوزدهم و بيستم و بيست و يكم باشد . نحسات ( nahs t ) و ( nahes t ) ص . ع . فى ايام نحسات : روزهاى نحس . و كذلك : ايام نحسات . نحسان ( nahs ne ) ا . ع . به صيغه تثنيه : ستاره زحل و مريخ . نحسة ( nahesat ) ص . ع . مؤنث نحس يعنى بد اختر . ج : نحسات . نحسى ( nahsi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - بد اخترى و نافرجامى و شآمت . و نحسى كردن : نافرجامى كردن . نحص ( nahs ) ا . ع . خر مادهء نازاينده . نحص ( nahs ) م . ع . نحصت له بحقه نحصا ( از باب فتح ) : ادا كردم حق او را . نحص ( nohs ) ا . ع . بن كوه و روى آن . و اصحاب نحص الجبل : قتلاى روز احد . نحض ( nahz ) ا . ع . گوشت . و گوشت آگنده مانند گوشت ران . ج : نحوض و نحاض . نحض ( nahz ) م . ع . نحض اللحم نحضا ( از باب فتح و ضرب ) : باز كرد گوشت را از پوست . و نحض فلانا : ستيهيد بر فلان در سؤال . و نحض السنان : باريك ساخت آن پيكان را . و نحض العظم : رنديد گوشت را از استخوان . نحضة ( nahzat ) ا . ع . پارهء كلان از گوشت و يا از گوشت آگنده . نحط ( naht ) ا . ع . آواز اسب و شتر از گرانى و ماندگى . و سرزنش در هنگام سؤال . و تردد گريه در سينه بىآنكه آشكار باشد . و سخت دمزدگى گازر هنگام جامه بر سنك زدن . نحط ( naht ) م . ع . نحط نحطا و نحيطا ( از باب ضرب ) : زحير برآورد و بانك كرد . و نيز نحط و نحيط : تردد كردن گريه در سينه بىآنكه آشكار باشد . و نيز نحط : سرزنش نمودن وقت سؤال . و سخت دم زدن گازر هنگامى كه جامه بر سنك مىزند . نحطة ( nahtat ) ا . ع . بيمارى در سينهء اسب و اشتر . نحفاء ( nohaf ' ) ع . ج . نحيف . نحل ( nahl ) ص . ع . رجل نحل : مرد لاغر . نحل ( nahl ) ا . ع . عطا و عطاى بىعوض . و بخشنده . و ماه نو . و نام دهى . نحل ( nahl ) و ( nahal ) ا . ع . كبت انگبين ، مذكر و مؤنث هر دو آيد . قوله تعالى : وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً ، و قرئ بفتح الحاء . نحل ( nahl ) م . ع . نحله القول نحلا ( از باب فتح ) : نسبت داد قول را به آن و يا بربست آن قول را به آن و حال آنكه نگفته بود . و نحل فلانا : دشنام داد فلان را .